تبلیغات
طبیعت - طبیعت کشور آذربایجان 2
 
بلندا باد نامت ای ایــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــران

طبیعت کشور آذربایجان 2

نوشته شده توسط :محسن
شنبه 17 اسفند 1392-04:39 ب.ظ


جمهوری‌ آذربایجان‌


(AZERBAIJAN)

الف‌) جغرافیای‌ طبیعی‌ و ویژگیهای‌ اقلیمی‌

جمهوری‌آذربایجان‌ با 86 هزار و 600 كیلومتر مربع‌ مساحت‌ در قاره‌ آسیا و در 46 درجه‌ طول‌ شرقی‌ و 39 درجه‌ عرض‌ شمالی‌ واقع‌ شده‌ است‌. منطقه‌ نخجوان‌ كه‌ 5 هزار و 500 كیلومتر مربع‌ از خاك‌ این‌ كشور را تشكیل‌ می‌دهد توسط‌ جمهوری‌ ارمنستان‌ از سرزمین‌ اصلی‌ جدا افتاده‌ است‌. همچنین‌ 4 هزار و 400 كیلومتر مربع‌ از اراضی‌ جنوب‌ غربی‌ آذربایجان‌ در منطقه‌ «قره‌باغ‌» به‌ صورت‌ خود مختار اداره‌ می‌شود.
جمهوری‌ آذربایجان‌ از سمت‌ غرب‌ به‌ طول‌ 566 كیلومتر با جمهوری‌ ارمنستان‌، از سمت‌ جنوب‌ به‌ طول‌ 432 كیلومتر با جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌، از سمت‌ شمال‌ غربی‌ به‌ طول‌ 322 كیلومتر با جمهوری‌ گرجستان‌ و از سمت‌ شمال‌ به‌ طول‌ 284 كیلومتر با جمهوری‌ خودمختار داغستان‌ در جمهوری‌ فدراتیو روسیه‌ مرز مشترك‌ دارد. همچنین‌ بخش‌ نخجوان‌ به‌ طول‌ 221 كیلومتر از سمت‌ شمال‌ با جمهوری‌ ارمنستان‌، به‌ طول‌ 10 كیلومتر از سمت‌ غرب‌ با تركیه‌ و به‌ طول‌ 179 كیلومتر از سمت‌ جنوب‌ با جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ هم‌ مرز است‌. طول‌ خط‌ ساحلی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ با دریای‌ خزر در سمت‌ شرق‌ به‌ 800 كیلومتر می‌رسد.
بخشی‌ از این‌ سرزمین‌ را اراضی‌ پستی‌ تشكیل‌ می‌دهد كه‌ میان‌ رودخانه‌های‌ كورا (در شمال‌) و ارس‌ (در جنوب‌) قرار گرفته‌اند. نواحی‌ ساحلی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ آب‌ و هوایی‌ معتدل‌ و مرطوب‌ دارند، ضمن‌ آنكه‌ آب‌ و هوای‌ نواحی‌ مرتفع‌ و نقاط‌ فلاتی‌ این‌ كشور در زمستانها سرد و در تابستانها معتدل‌ است‌.
پست‌ترین‌ نقطه‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در كناره‌ دریای‌ خزر 28 متر بلندتر از سطح‌ آبهای‌ آزاد جهان‌ است‌. همچنین‌ بلندترین‌ نقطه‌ این‌ سرزمین‌ در مرز داغستان‌ و در قله‌ «بازار دوزو » 4 هزار و 485 متر ارتفاع‌ دارد.
مجموعاً 86 هزار و یكصد كیلومتر مربع‌ از خاك‌ این‌ سرزمین‌ در خشكی‌ و 500 كیلومتر مربع‌ از آن‌ در آب‌ قرار دارد. ضمن‌ آنكه‌ 18 درصد از اراضی‌ آذربایجان‌ قابل‌ كشاورزی‌، 5 درصد به‌ صورت‌ آیش‌ دائمی‌، 25 درصد مراتع‌ طبیعی‌ و 11 درصد جنگلی‌ است‌. مابقی‌ خاك‌ آذربایجان‌ را استپ‌های‌ نسبتاً خشك‌ تشكیل‌ می‌دهد.
در آذربایجان‌ بیش‌ از 1250 رودخانه‌ وجود دارد كه‌ حداقل‌ 21 عدد از آنها طولی‌ بیشتر از یكصد كیلومتر دارند. «كورا» ، «ارس‌» ، «ایوری‌» ، «سومقائیت‌» ، «ترتر» ، «بلغارچای‌» ، «پیرسَقَط‌» ، «گوكچای‌» ، «سمور» و «آلازان‌» ، مهمترین‌ رودخانه‌های‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ هستند.
این‌ كشور همچنین‌ دارای‌ مناطق‌ كوهستانی‌ وسیعی‌ است‌ كه‌ قلل‌ نسبتاً مرتفعی‌ در میان‌ آنها یافت‌ می‌شود. از میان‌ رشته‌ كوههای‌ مهم‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ می‌توان‌ به‌ «بازار دوزو»، «باباداغ‌» ، «بزداغ‌» ، «موروداغ‌» ، «شاخ‌ داغ‌» و رشته‌ كوه‌ تالش‌ اشاره‌ كرد.
مناطق‌ مختلف‌ آذربایجان‌ آب‌ و هوای‌ گوناگونی‌ دارند. در بخش‌ مركزی‌ و شرقی‌ این‌ كشور زمستانها ملایم‌ و طولانی‌ است‌؛ ضمن‌ آنكه‌ دمای‌ هوا در تابستان‌ها بسیار افزایش‌ می‌یابد. از سوی‌ دیگر در بخشهای‌ جنوب‌ شرقی‌ آذربایجان‌ میزان‌ بارندگی‌ در سال‌ به‌ 1200 تا 1400 میلیمتر می‌رسد. منطقه‌ خودمختار نخجوان‌ نیز دارای‌ آب‌ و هوای‌ قاره‌ای‌ خشك‌ با زمستانهای‌ سرد و تابستانهای‌ گرم‌ است‌. در مجموع‌ درجه‌ حرارت‌ مناطق‌ مختلف‌ آذربایجان‌ از حداكثر 43 درجه‌ سانتیگراد در تابستان‌ (در بخشهای‌ مركزی‌) تا حداقل‌ (30-) درجه‌ سانتیگراد در زمستان‌ (در بخشهای‌ كوهستانی‌) متغیر است‌.
میزان‌ بارندگی‌ نیز در بخشهای‌ مختلف‌ این‌ سرزمین‌ از حدود 200 میلیمتر در سال‌ (در بخشهای‌ جنوب‌ شرقی‌) تا حداكثر 1800 میلیمتر در سال‌ (در منطقه‌ لنكران‌) تغییر می‌كند.

ب‌) جمعیت‌ و ویژگیهای‌ فرهنگی‌ ـ اجتماعی‌

جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ نسبت‌ وسعت‌ خود یكی‌ از پرجمعیت‌ترین‌ جمهوریهای‌ تازه‌ استقلال‌ یافته‌ اتحاد جماهیر شوروی‌ سابق‌ است‌.
طبق‌ آخرین‌ برآورد، جمهوری‌ آذربایجان‌ نزدیك‌ به‌ 8 میلیون‌ و 105 هزار نفر جمعیت‌ دارد (تعداد جمعیت‌ مربوط‌ به‌ برآورد جولای‌ سال‌ 2000 میلادی‌ است‌). این‌ در حالی‌ است‌ كه‌ جمعیت‌ این‌ سرزمین‌ در سال‌ 1991 میلادی‌ حدود 7 میلیون‌ و یكصد هزار نفر و در سال‌ 1995 میلادی‌ حدود 7 میلیون‌ و 350 هزار نفر و همچنین‌ در سال‌ 1998 میلادی‌ نزدیك‌ به‌ 7 میلیون‌ و 953 هزار نفر بود. از سوی‌ دیگر 30 درصد از جمعیت‌ كنونی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ زیر 14 سال‌ و 56 درصد بین‌ 15 تا 64 سال‌ سن‌ دارند.
نرخ‌ رشد سالانه‌ جمعیت‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در آستانه‌ قرن‌ بیست‌ و یكم‌ (جولای‌ 2000 میلادی‌) حدود 5/1 درصد برآورد شده‌ است‌، در حالی‌ كه‌ براساس‌ آمار بانك‌ توسعه‌ اسلامی‌ نرخ‌ رشد سالانه‌ جمعیت‌ این‌ كشور در فاصله‌ سالهای‌ 1990 تا 1998 میلادی‌ 9/0 درصد بود.
به‌ طور میانگین‌ درهر كیلومتر مربع‌ از خاك‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ 59/93 نفر زندگی‌ می‌كنند كه‌ در مقایسه‌ با برخی‌ از كشورهای‌ اطراف‌ این‌ جمهوری‌، رقم‌ بالایی‌ است‌.
نرخ‌ زاد و ولد در این‌ سرزمین‌ 17/17 نفر در هر هزار نفر و نرخ‌ مرگ‌ و میر 57/9 نفر به‌ ازای‌ هر یكهزار نفر جمعیت‌ است‌. از سوی‌ دیگر جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ ازای‌ هر یكهزار نفر از جمعیت‌ خود 08/6 نفر نرخ‌ منفی‌ مهاجرت‌ دارد.
نرخ‌ مرگ‌ و میر نوزادان‌ این‌ جمهوری‌ 41/83 نفر در هر یكهزار نفر برآورد شده‌ است‌. از سوی‌ دیگر امید به‌ سالمندی‌ در مردم‌ این‌ كشور به‌ 87/72 سال‌ می‌رسد. یعنی‌ مردان‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ طور متوسط‌ 51/69 سال‌ و زنان‌ این‌ كشور 24/75 سال‌ امید به‌ زندگی‌ دارند.
حدود 90 درصد از مردم‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ از تیرة‌ آذری‌، 2/3 درصد داغستانی‌، 5/2 درصد روسی‌، 3/2 درصد ارمنی‌ و 3/2 درصد از مابقی‌ تیره‌ها هستند. تقریباً اغلب‌ ارامنه‌ این‌ جمهوری‌ در منطقه‌ قره‌باغ‌ سكونت‌ دارند.
همچنین‌ 4/93 درصد از ساكنین‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ مسلمان‌ (عمدتاً اهل‌ تسنن‌)، 5/2 درصد مسیحی‌ (ارتدوكس‌ روسی‌)، 3/2 درصد مسیحی‌ (ارتدوكس‌ ارمنی‌) و 8/1 درصد پیرو سایر مذاهب‌ هستند. 5/57 درصد از مردم‌ آذربایجان‌ در نقاط‌ شهری‌ زندگی‌ می‌كنند.
اگرچه‌ زبان‌ رسمی‌ مردم‌ این‌ كشور آذری‌ است‌ ولی‌ زبانهای‌ روسی‌ و ارمنی‌ نیز در برخی‌ نقاط‌ این‌ جمهوری‌ رواج‌ دارد. گویش‌ مردم‌ این‌ كشور فوق‌العاده‌ نزدیك‌ به‌ گویش‌ مردم‌ آذری‌ زبان‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ است‌، بنابراین‌ بازرگانان‌ آذری‌ زبان‌ ایران‌ به‌ راحتی‌ می‌توانند با طرفهای‌ تجاری‌ خود در این‌ كشور ارتباط‌ برقرار كنند. همچنین‌ حداقل‌ 97 درصد از مردان‌ و 95 درصد از زنان‌ بالای‌ 15 سال‌ در جمهوری‌ آذربایجان‌ با سوادند. این‌ آمار حكایت‌ از توجه‌ جدی‌ اتحادیه‌ جماهیر شوروی‌ سابق‌ به‌ امر سوادآموزی‌ ساكنین‌ جمهوریهای‌ خود در سالهای‌ گذشته‌ دارد.
سطح‌ بهداشت‌ عمومی‌ در این‌ جمهوری‌ طی‌ سالهای‌ اخیر و بویژه‌ پس‌ از فروپاشی‌ اتحادیه‌ جماهیرشوروی‌، به‌ دلیل‌ روند رو به‌ گسترش‌ مهاجرت‌ از روستاها به‌ شهرها و نیز مشكلات‌ اقتصادی‌ مردم‌، اندكی‌ كاهش‌ یافته‌ است‌. شیوع‌ بیماریهای‌ «سل‌»، «دیفتری‌»، «مالاریا» و «سیاه‌ زخم‌» در جمهوری‌ آذربایجان‌ طی‌ سال‌ 1996 میلادی‌، جان‌ تعدادی‌ از ساكنین‌ این‌ كشور را گرفت‌.
جدول (1-1)
ویژگیهای جمعیتی جمهوری آذربایجان در آستانه 2000 میلادی

مساحت كشور

86600 كیلومتر مربع

جمعیت

8105000 نفر

تراكم نسبی جمعیت درهر كیلومتر مربع

59/93 درصد

نسبت جمعیت زیر 14 سال

30 درصد

نسبت جمعیت 15 تا 64 سال

56 درصد

نسبت جمعیت بالای 64 سال

14 درصد

نرخ رشد جمعیت

5/1 درصد

میانگین نرخ رشد جمعیت 1998-1990

9/0درصد

نرخ زاد و ولد به ازای هر یكهزار نفر

17/17 نفر

نرخ مرگ و میر به ازای هر یكهزار نفر

57/9 نفر

نرخ مهاجرت به ازای هر یكهزار نفر

(08/6-) نفر

امید به زندگی در كل جمعیت

87/72 سال

نسبت جنسی مردان در بدو تولد

05/1

نسبت جنسی مردان زیر 15 سال

04/1

نسبت جنسی مردان 15 تا 64 سال

95/0

نسبت جنسی مردان بالای 64 سال

65/0

نسبت جنسی مردان در كل جمعیت

95/0

نرخ مرگ و میر نوزادان در هر هزار نفر

41/83 نفر

نرخ باروری زنان بالای 12 سال

19/2 درصد

نرخ باسوادی در كل جمعیت

96 درصد

نرخ با سوادی مردان بالای 15 سال

97 درصد

میانگین نرخ رشد باسوادی مردان در دهه 90

ثابت ( صفر درصد)

نرخ باسوادی زنان بالای 15 سال

95 درصد

میانگین نرخ رشد باسوادی زنان در دهه 90

ثابت ( صفر درصد)

نسبت جمعیت شهری

5/57 درصد

نسبت جمعیت روستایی

5/42 درصد

تیره های جمعیتی

آذری , داغستان , روسی

مذهب عمده جمعیت

اسلام 4/93 درصد

مذهب اقلیت بزرگ جمعیتی

مسیحی (ارتدوكس روسی ) 5/2 درصد

مذهب اقلیت كوچك جمعیت

مسیحی ( ارتدوكس ارمنی) 3/2 درصد

نرخ سوء تغذیه نوزدان

( صفر درصد)

نرخ سوء تغذیه كودكان زیر 5 سال

( صفر درصد)

نرخ سوء تغذیه در كل جمعیت

001/0 درصد

بیماریهای واگیر

-

زبان رسمی

آذری

سایر زبانهای رایج

روسی , ارمنی


ج‌) تقسیمات‌ كشوری‌ و ویژگیهای‌ سیاسی‌

جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ جز منطقه‌ خودمختار نخجوان‌ بیش‌ از 59 شهر بزرگ‌ و كوچك‌ دارد. بندر «باكو » در كنارة‌ غربی‌ دریای‌ خزر با یك‌ میلیون‌ و 800 هزار نفر جمعیت‌، پایتخت‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ و شهر «گنجه‌ » با 305 هزار نفر جمعیت‌ دومین‌ شهر مهم‌ این‌ كشور هستند. از دیگر شهرهای‌ مهم‌ آذربایجان‌ می‌توان‌ به‌ «سومقائیت‌ »، «سالیانی‌ »، «لنكران‌ »، «شكی‌ »، «قبادلی‌ »، «قاضی‌ محمد »، «آبزرون‌ »، «آق‌سبدی‌ »، «آق‌ داس‌ »، «آق‌ سو »، «علی‌ بایراملی‌ »، «آستارا »، «بیلغان‌ »، «بیله‌ سوار »، «جبرئیل‌ »، «جلیل‌ آباد »، «فضولی‌ »، «نفت‌ كالا »، «قباله‌ »، «قبستان‌ »، «خان‌ كندی‌ » و «قجاوند » اشاره‌ كرد.
آذربایجان‌ در 30 اگوست‌ 1991 میلادی‌ پس‌ از فروپاشی‌ اتحاد جماهیر شوروی‌ به‌ استقلال‌ رسید و آقای‌ «حیدرعلی‌ اف‌» از سال‌ 1993 تاكنون‌ ریاست‌ جمهوری‌ این‌ كشور را به‌ عهده‌ دارد. پیش‌ از وی‌ «ایاز مطلب‌ اف‌»، «یعقوب‌ محمد اف‌» و «ابوالفضل‌ علی‌ اف‌ ایلچی‌ بیگ‌» به‌ ترتیب‌ از سال‌ 1990 تا 1993 میلادی‌ رهبران‌ سیاسی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ بودند.
نظام‌ سیاسی‌ این‌ كشور نظام‌ چند حزبی‌ است‌ و احزابی‌ نظیر حزب‌ دمكرات‌، حزب‌ مردم‌، حزب‌ سوسیالیست‌، حزب‌ دمكرات‌ مستقل‌، حزب‌ آزادی‌خواه‌، حزب‌ مساوات‌، حزب‌ استقلال‌ ملی‌، حزب‌ دمكرات‌ مردمی‌، حزب‌ سوسیال‌ دمكرات‌ و حزب‌ وحدت‌ در این‌ جمهوری‌ فعالیت‌ سیاسی‌ دارند.
جمهوری‌ آذربایجان‌ علاوه‌ بر سازمان‌ ملل‌ متحد (UN) در اتحادیه‌ جمهوریهای‌ مستقل‌ شوروی‌ سابق‌ (CIS) ، بانك‌ اروپایی‌ ترمیم‌ و توسعه‌ (EBRD) ، كمیسیون‌ اقتصادی‌ سازمان‌ ملل‌ برای‌ اروپا (ECE) ، سازمان‌ همكاریهای‌ اقتصادی‌ (ECO) ، كمیسیون‌ اقتصادی‌ و اجتماعی‌ سازمان‌ ملل‌ برای‌ آسیا و اقیانوسیه‌ (ESCAP) ، سازمان‌ خواروبار و كشاورزی‌ ملل‌ متحد (FAO) ، بانك‌ ترمیم‌ و توسعه‌ بین‌المللی‌ وابسته‌ به‌ بانك‌ جهانی‌ (IBRD) ، سازمان‌ بین‌المللی‌ هواپیمایی‌ كشوری‌ (ICAO) ، جامعه‌ توسعه‌ بین‌المللی‌ (IDA) ، بانك‌ توسعه‌ اسلامی‌ (IDB) ، صندوق‌ بین‌المللی‌ توسعه‌ كشاورزی‌ (IFAD) ، بنگاه‌ مالی‌ بین‌المللی‌ (IFC) ، سازمان‌ بین‌المللی‌ كار (ILO) ، صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ (IMF) ، سازمان‌ بین‌المللی‌ دریانوردی‌ (IMO) ، سازمان‌ بین‌المللی‌ ارتباطات‌ دورماهواره‌ای‌ (INTELSAT) ، سازمان‌ پلیس‌ جنایی‌ بین‌المللی‌ (INTERPOL) ، كمیته‌ بین‌المللی‌ المپیك‌ (IOC) ، سازمان‌ بین‌المللی‌ استاندارد (ISO) ، اتحادیه‌ بین‌المللی‌ ارتباطات‌ دور (ITU) ، جنبش‌ عدم‌ تعهد (NAM) ، سازمان‌ كنفرانس‌ اسلامی‌ (OIC) ، سازمان‌ منع‌ سلاحهای‌ شیمیایی‌ (OPCW) ، كمیسیون‌ سازمان‌ ملل‌ برای‌ تجارت‌ و توسعه‌ (UNCTAD) ، سازمان‌ اقتصادی‌، اجتماعی‌ و فرهنگی‌ ملل‌ متحد (UNESCO) ، سازمان‌ توسعه‌ صنعتی‌ ملل‌ متحد (UNIDO) ، اتحادیه‌ جهانی‌ پست‌ (UPU) ، فدراسیون‌ جهانی‌ اتحادیه‌های‌ كارگری‌ (WFTU) ، سازمان‌ بهداشت‌ جهانی‌ (WHO) ، سازمان‌ جهانی‌ مالكیت‌ معنوی‌ (WIPO) ، سازمان‌ هواشناسی‌ جهانی‌ (WMO) و سازمان‌ تجارت‌ جهانی‌ (WTO) عضویت‌ دارد. این‌ كشور همچنین‌ موافقت‌نامه‌های‌ بین‌المللی‌ تغییرات‌ جوی‌، بیابان‌ زدایی‌، حراست‌ از موجودات‌ درحال‌ انقراض‌، جمع‌آوری‌ زباله‌های‌ دریایی‌ و حفاظت‌ از لایة‌ اوزون‌ را امضا كرده‌ است‌.

د) ویژگیهای‌ اقتصادی‌

جمهوری‌ آذربایجان‌ در مقایسه‌ با جمهوریهای‌ تازه‌ استقلال‌ یافته‌ اطراف‌ خود (گرجستان‌ و ارمنستان‌) توسعه‌ نیافته‌تر است‌. «بعد از استقلال‌ این‌ كشور، تورم‌ فزاینده‌ ناشی‌ از آثار جنگ‌ قره‌باغ‌ همراه‌ با سیاست‌های‌ آزاد سازی‌ قیمت‌ها و خصوصی‌سازی‌ اقتصاد موجب‌ شد كه‌ مردم‌ تحت‌ فشارهای‌ شدید اقتصادی‌ قرار گیرند و قدرت‌ خرید آنها به‌ سرعت‌ كاهش‌ یابد ولی‌ از سال‌ 1996 میلادی‌، افزایش‌ درآمدهای‌ حاصل‌ از قراردادهای‌ نفتی‌ بین‌المللی‌ ، روند رو به‌ رشد سرمایه‌گذاری‌ خارجی‌، اعتبارات‌ صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ و بانك‌ جهانی‌ و مساعدت‌های‌ كشورهای‌ اروپایی‌ موجب‌ شد تا اقتصاد نابسامان‌ این‌ كشور رو به‌ بهبود گذارد. به‌ طوری‌ كه‌ طی‌ سالهای‌ 1997 و 1998 میلادی‌ نرخ‌ رشد تورم‌ در این‌ كشور به‌ حدود صفر رسید و قدرت‌ خرید مردم‌ ثبات‌ نسبی‌ پیدا كرد. انجام‌ اصلاحات‌ اقتصادی‌ در این‌ كشور و آزادسازی‌ تجارت‌ موجب‌ پاگیری‌ طبقه‌ جدیدی‌ از تجار و صاحبان‌ صنایع‌ با سرمایه‌های‌ اندك‌ شد» .
با این‌ حال‌ نباید فراموش‌ كرد كه‌ این‌ كشور در مرحله‌ گذار از اقتصاد متمركز كمونیستی‌ به‌ اقتصاد بازار است‌ و هنوز بخشهایی‌ از اقتصاد كشور به‌ شیوة‌ سابق‌ اداره‌ می‌شود. چنین‌ به‌ نظر می‌رسد كه‌ پس‌ از فروپاشی‌ اتحاد جماهیر شوروی‌ سابق‌ تاكید دولت‌ آذربایجان‌ در بخش‌ اقتصادی‌ بیشتر بر توسعه‌ فعالیتهای‌ نفتی‌ بوده‌ است‌. ولی‌ پیش‌ از این‌ توسعه‌ كشاورزی‌ نیمه‌ مكانیزه‌ در جمهوری‌ آذربایجان‌ مورد تاكید قرار داشت‌.
خشكسالی‌های‌ پی‌درپی‌ چند سال‌ اخیر تا حدزیادی‌ در انگیزه‌ توسعه‌ بخش‌ كشاورزی‌ آذربایجان‌ خلل‌ ایجاد كرده‌ و خسارات‌ فراوانی‌ در این‌ بخش‌ به‌ بار آورده‌ است‌. البته‌ در دهه‌های‌ 1960 و 1970 میلادی‌ سرمایه‌گذاریهای‌ كلانی‌ در این‌ بخش‌ صورت‌ گرفت‌. سالهای‌ 1975 تا 1985 میلادی‌ اوج‌ رونق‌ كشاورزی‌ در آذربایجان‌ بود. در اواسط‌ 1980 میلادی‌ این‌ جمهوری‌ حدود 18 درصد از كل‌ نیازهای‌ مواد غذایی‌، 7 درصد محصول‌ پنبه‌، 5/22 درصد از تنباكو و 21 درصد انگور اتحاد جماهیر شوری‌ سابق‌ را تولید می‌كرد.
اما پس‌ از استقلال‌، میزان‌ تولید محصولات‌ كشاورزی‌ و دامی‌ كاهش‌ چشمگیری‌ داشته‌ است‌. كمبود منابع‌ مالی‌ برای‌ تأمین‌ كود، بذر، تجهیزات‌ و ماشین‌آلات‌ و فقدان‌ سیستم‌ مدیریتی‌ كارآمد از دلایل‌ عمده‌ این‌ كاهش‌ است‌.
جمهوری‌ آذربایجان‌ با كمك‌ كارشناسان‌ بانك‌ جهانی‌ و صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ و با اجرای‌ برنامه‌های‌ خصوصی‌ سازی‌ و واگذاری‌ زمین‌های‌ زراعی‌ و اختصاص‌ یارانه‌ سوخت‌ به‌ كشاورزان‌ درصدد توسعه‌ بخش‌ كشاورزی‌ برآمده‌ است‌. علیرغم‌ وجود زمینه‌های‌ مساعد كشاورزی‌، در شرایط‌ كنونی‌ این‌ جمهوری‌ مجبور به‌ واردات‌ 400 میلیون‌ دلار مواد غذایی‌ در سال‌ است‌.
طبق‌ برآورد جولای‌ سال‌ 2000 میلادی‌ میزان‌ تولید ناخالص‌ داخلی‌ (GDP) جمهوری‌ آذربایجان‌ حدود 5 میلیارد دلار است‌ كه‌ تولیدات‌ كشاورزی‌ 8/18 درصد، تولیدات‌ صنعتی‌ 8/42 درصد و فعالیتهای‌ خدماتی‌ 3/38 درصد از آن‌ را تشكیل‌ می‌دهد.
اگرچه‌ میزان‌ تولید ناخالص‌ داخلی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در سال‌ 1998 میلادی‌ حدود 4 میلیارد دلار بود ولی‌ بالارفتن‌ قیمت‌ جهانی‌ نفت‌ خام‌ در 2 سال‌ و نیم‌ گذشته‌ منجر به‌ ترقی‌ میزان‌ تولید ناخالص‌ داخلی‌ این‌ كشور شده‌ است‌.
میانگین‌ رشد تولید ناخالص‌ داخلی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در فاصله‌ سالهای‌ 1990 تا 1998 میلادی‌ (85/10-) درصد بود ولی‌ این‌ میزان‌ در انتهای‌ سال‌ 1999 میلادی‌ به‌ 10 درصد افزایش‌ یافت‌. همچنین‌ متوسط‌ درآمد سرانه‌ مردم‌ این‌ جمهوری‌ كه‌ در سال‌ 1998 میلادی‌ حدود 496 دلار آمریكا بود، در ابتدای‌ سال‌ 2000 میلادی‌ به‌ 550 دلار بالغ‌ شد.
با وجود رشد قابل‌ توجه‌ اقتصاد آذربایجان‌ در فاصله‌ سالهای‌ 1998 تا 2000 میلادی‌ برآورد صندوق‌ غذای‌ ملل‌ متحد نشان‌ می‌دهد كه‌ حداقل‌ 40 درصد از ساكنین‌ این‌ جمهوری‌ زیر خط‌ فقر زندگی‌ می‌كنند. از سوی‌ دیگر حجم‌ سرمایه‌های‌ خارجی‌ جذب‌ شده‌ در این‌ كشور در سال‌ 1998 میلادی‌ به‌ یك‌ میلیارد و 23 میلیون‌ دلار رسید كه‌ عمدتاً در بخش‌ نفت‌ و گاز بود.
میزان‌ تورم‌ در این‌ كشور از 411 درصد در سال‌ 1995 میلادی‌ به‌ 20 درصد در سال‌ 1996 میلادی‌ و 7/3 درصد در سال‌ 1997 و صفر درصد در سال‌ 1998 میلادی‌ و (5-) درصد در نیمه‌ نخست‌ سال‌ 2000 میلادی‌ كاهش‌ یافته‌ است‌.
جمهوری‌ آذربایجان‌ حدود 3 میلیون‌ نفر نیروی‌ كار دارد كه‌ 32 درصد از آنها در بخش‌ كشاورزی‌ و صنایع‌ چوب‌، 15 درصد در بخش‌ صنعت‌ و ساختمان‌ و 53 درصد مابقی‌ در بخش‌ خدمات‌ شاغل‌ هستند. نرخ‌ بیكاری‌ در این‌ جمهوری‌ در سال‌ 1999 میلادی‌ حدود 40 درصد بود.
استخراج‌ نفت‌ خام‌ و گاز طبیعی‌، تولید فرآورده‌های‌ نفتی‌، صنایع‌ فلزی‌، استخراج‌ سنگ‌ آهن‌، تولید سیمان‌، مواد شیمیایی‌ و پتروشیمی‌ و منسوجات‌ مهمترین‌ فعالیت‌ صنعتی‌ این‌ كشور را تشكیل‌ می‌دهد.
از تعداد بالای‌ مهاجرین‌ و آوارگان‌ (حدود 700 هزار نفر) در جمهوری‌ آذربایجان‌ باید به‌ عنوان‌ یكی‌ از بزرگترین‌ معضلات‌ اقتصادی‌ این‌ كشور نام‌ برد. تأمین‌ مخارج‌ این‌ گروه‌ از افراد بخشی‌ از درآمدهای‌ نفتی‌ آذربایجان‌ را صرف‌ خود می‌كند. همچنین‌ صنایع‌ این‌ كشور قدیمی‌ و فرسوده‌ است‌ و هزینه‌ بالای‌ استهلاك‌ صنعتی‌ در این‌ كشور مانع‌ از سرعت‌ توسعه‌ اقتصادی‌ آن‌ شده‌ است‌.
جمهوری‌ آذربایجان‌ 6/3 میلیارد بشكه‌ ذخایر تثبیت‌ شده‌ نفت‌ دارد، البته‌ ذخایر احتمالی‌ آن‌ را بین‌ 8 تا 15 میلیارد بشكه‌ تخمین‌ زده‌اند. در این‌ جمهوری‌ 19 كنسرسیوم‌ نفتی‌ مشغول‌ فعالیت‌ هستند (بخشی‌ برای‌ حوزه‌ خشكی‌ و برخی‌ برای‌ حوزه‌ دریایی‌). با این‌ حال‌ مهمترین‌ كنسرسیوم‌های‌ نفتی‌ آذربایجان‌ 5 كنسرسیوم‌ زیر هستند:
كنسرسیوم‌ اول‌ در حوزه‌ آذری‌ ـ چراغ‌ فعالیت‌ می‌كند كه‌ قرارداد آن‌ در سال‌ 1994 میلادی‌ بین‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ و ایالات‌ متحده‌ آمریكا منعقد شد. این‌ حوزه‌ در زمان‌ شوروی‌ سابق‌ شناسایی‌ شد و مذاكرات‌ اولیه‌ آن‌ را گورباچف‌ و ریگان‌ انجام‌ دادند. این‌ كنسرسیوم‌ در حقیقت‌ نخستین‌ همكاری‌ نفتی‌ شوروی‌ سابق‌ با آمریكا بود. بعد از فروپاشی‌ اتحاد جماهیر شوروی‌، آمریكایی‌ها ادامه‌ فعالیت‌ این‌ حوزه‌ را پیگیری‌ كردند و در سال‌ 1994 میلادی‌ حیدرعلی‌ اف‌ رئیس‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ قرارداد آن‌ را با 12 شركت‌ امضا كرد. در این‌ كنسرسیوم‌ پس‌ از جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ ترتیب‌ آمریكا و انگلستان‌ بیشترین‌ سهم‌ را دارند.
ذخایر احتمالی‌ این‌ حوزه‌ 600 میلیون‌ تن‌ است‌ كه‌ برای‌ بهره‌ برداری‌ از آن‌ به‌ 12 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری‌ نیاز وجود دارد. مشكل‌ اصلی‌ این‌ حوزه‌ نحوه‌ انتقال‌ نفت‌ آن‌ به‌ بازارهای‌ مصرف‌ است‌.
كنسرسیوم‌ دوم‌ مربوط‌ به‌ حوزه‌ قره‌ باغ‌ است‌. قرارداد این‌ حوزه‌ در سال‌ 1995 میلادی‌ منعقد شد و پیش‌ بینی‌ می‌شود یكصد میلیون‌ تن‌ ذخیره‌ داشته‌ باشد. پس‌ از آنكه‌ حفر چاههای‌ اولیه‌ در این‌ حوزه‌ به‌ نفت‌ نرسید، كنسرسیوم‌ با شكست‌ مواجه‌ شد.
كنسرسیوم‌ سوم‌ مربوط‌ به‌ حوزه‌ «شاه‌ دنیز » است‌ كه‌ در آن‌ ایران‌ نیز سهم‌ دارد. اما پس‌ از حفر چاههای‌ یك‌ و دو معلوم‌ شد كه‌ این‌ حوزه‌، گازی‌ است‌ و نفت‌ ندارد.
كنسرسیوم‌ چهارم‌ مربوط‌ به‌ حوزه‌ «دانول‌ دوز اشرفی‌ » است‌ كه‌ قرارداد آن‌ در سال‌ 1996 میلادی‌ منعقد شد. عمده‌ سهم‌ این‌ كنسرسیوم‌ متعلق‌ به‌ آمریكاست‌ كه‌ ابتدا پیش‌بینی‌ می‌شد ذخیره‌ای‌ معادل‌ 100 میلیون‌ تن‌ نفت‌ خام‌ داشته‌ باشد. جالب‌ آنكه‌ پس‌ از حفر چاهها، این‌ حوزه‌ نیز به‌ نفت‌ نرسید و كنسرسیوم‌ آن‌ بسته‌ شد.
با این‌ حال‌ پیش‌بینی‌ می‌شود در صورت‌ بهره‌برداری‌ از 4 حوزه‌ نفتی‌ فوق‌ از سال‌ 2009 میلادی‌ روزانه‌ یك‌ میلیون‌ و 250 هزار بشكه‌ نفت‌ در جمهوری‌ آذربایجان‌ تولید شود.
اما پنجمین‌ حوزه‌ نفتی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در منطقه‌ «اینام‌» در 60 كیلومتری‌ جنوب‌ شهر باكو واقع‌ است‌. عملیات‌ حفاری‌ نخستین‌ چاه‌ اكتشافی‌ این‌ حوزه‌ از 25 نوامبر سال‌ 2000 میلادی‌ آغاز شده‌ است‌. براساس‌ قرارداد منعقده‌ در سال‌ 1998 میلادی‌، 50 درصد از سهام‌ این‌ كنسرسیوم‌ متعلق‌ به‌ شركت‌ دولتی‌ نفت‌ آذربایجان‌ «سوكار»، 25 درصد متعلق‌ به‌ شركت‌ مشترك‌ انگلیسی‌ و آمریكایی‌ «بی‌ پی‌» و 25 درصد دیگر متعلق‌ به‌ شركت‌ هلندی‌ «شل‌» است‌. میزان‌ ذخایر نفتی‌ حوزه‌ «اینام‌» حدود 170 میلیون‌ تن‌ و رقم‌ سرمایه‌گذاری‌ مورد نیاز برای‌ اجرای‌ طرح‌ بهره‌برداری‌ از آن‌ نزدیك‌ به‌ 2 میلیارد دلار تخمین‌ زده‌ می‌شود.
جمهوری‌ آذربایجان‌ نفت‌ خود را از طریق‌ 2 خط‌ لوله‌ (باكو ـ سوپسا) و (باكوـ نووراسیسك‌) به‌ جمهوریهای‌ گرجستان‌ و روسیه‌ صادر می‌كند. این‌ كشور برای‌ صدور نفت‌ به‌ اروپا نیازمند احداث‌ خط‌ لوله‌ جدیدی‌ است‌ كه‌ بندر باكو را به‌ تركیه‌ متصل‌ می‌كند. اگرچه‌ مسیر ایران‌ برای‌ احداث‌ این‌ خط‌ لوله‌ به‌ صرفه‌ترین‌ مسیر است‌ ولی‌ تحریكات‌ برخی‌ قدرتها، آذربایجان‌ را وادار به‌ انعقاد قرارداد (باكو ـ جیهان‌) كرده‌ كه‌ به‌ دلیل‌ بعد مسافت‌ و هزینه‌ بالای‌ احداث‌ این‌ خط‌ لوله‌، به‌ هیچ‌ وجه‌ صرفه‌ اقتصادی‌ ندارد.
در سال‌ 1999 میلادی‌ صادرات‌ نفت‌ و فرآورده‌های‌ نفتی‌ 70 درصد صادرات‌ و 50 درصد درآمد بودجه‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ را تشكیل‌ داد. در این‌ سال‌ دو سوم‌ سرمایه‌گذاری‌ خارجی‌ در بخش‌ نفت‌ بوده‌ است‌. در شرایطی‌ كه‌ میانگین‌ نرخ‌ رشد در بخش‌ صنعت‌ 2 درصد بود، بخش‌ نفت‌ 5/7 درصد رشد را نشان‌ داد كه‌ عمدتاً ناشی‌ از تولیدات‌ كنسرسیوم‌ اول‌ بود. خطر افزایش‌ وابستگی‌ اقتصاد جمهوری‌ آذربایجان‌ به‌ نفت‌ با دو تحول‌ بین‌المللی‌ خود را نمایان‌ ساخت‌: اول‌، كاهش‌ قیمتهای‌ جهانی‌ نفت‌ در سالهای‌ 1997 و 1998 میلادی‌ و كاهش‌ سرمایه‌گذاری‌، دوم‌، بروز بحران‌ اقتصادی‌ در روسیه‌ و آسیا كه‌ موجب‌ كاهش‌ ارزش‌ صادرات‌ فرآورده‌های‌ نفتی‌ و در نتیجه‌، كاهش‌ شدید درآمدهای‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ شد .
آذربایجان‌ یكی‌ از تولیدكنندگان‌ بزرگ‌ انرژی‌ الكتریكی‌ درمیان‌ جمهوریهای‌ آسیای‌ میانه‌ است‌. این‌ جمهوری‌ توان‌ تولید 06/18 میلیارد كیلووات‌ ساعت‌ انرژی‌ الكتریكی‌ را دارد كه‌ 98/90 درصد از این‌ ظرفیت‌ توسط‌ نیروگاههای‌ حرارتی‌ و 02/9 درصد توسط‌ نیروگاههای‌ برق‌ ـ آبی‌ آذربایجان‌ تأمین‌ می‌شود.
میزان‌ مصرف‌ داخلی‌ انرژی‌ الكتریكی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در سال‌ 1998 میلادی‌ حدود 5/15 میلیارد كیلووات‌ ساعت‌ بود. ضمن‌ آنكه‌ این‌ كشور در همین‌ سال‌ بالغ‌ بر یك‌ میلیارد كیلووات‌ ساعت‌ الكتریسیته‌ صادر و 2/1 میلیارد كیلووات‌ ساعت‌ برق‌ از همسایگان‌ خود خریداری‌ كرد.
در بخش‌ كشاورزی‌ نیز آذربایجان‌ توان‌ نسبی‌ در امر تولید پنبه‌، گندم‌، برنج‌، جو، چای‌، تنباكو، میوه‌ و سبزیجات‌ دارد.
مجموع‌ صادرات‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ در سال‌ 1999 میلادی‌ حدود 885 میلیون‌ دلار بود كه‌ 70 درصد از آن‌ را نفت‌ خام‌ و گاز طبیعی‌ و مابقی‌ را ماشین‌ آلات‌ صنعتی‌، پنبه‌ و مواد غذایی‌ تشكیل‌ داد.
تركیه‌، روسیه‌، گرجستان‌، ایتالیا و جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ در سال‌ 1999 میلادی‌ به‌ ترتیب‌ عمده‌ترین‌ خریداران‌ كالا از آذربایجان‌ بودند.
همچنین‌ این‌ كشور در سال‌ 1999 میلادی‌ بالغ‌ بر یك‌ میلیارد و 620 میلیون‌ دلار كالا كه‌ عمدتاً شامل‌ ماشین‌ آلات‌ صنعتی‌ و تجهیزات‌ مكانیكی‌، مواد غذایی‌، فلزات‌ و مواد شیمیایی‌ بود وارد كرد. در این‌ سال‌ تركیه‌، روسیه‌، اوكراین‌،امارات‌ متحده‌ عربی‌ و ایران‌ به ترتیب‌ بزرگترین‌ صادركنندگان‌ كالا به‌ آذربایجان‌ بودند.
جمهوری‌ آذربایجان‌ یكی‌ از بدهكارترین‌ كشورهای‌ تازه‌ استقلال‌ یافته‌ شوروی‌ سابق‌ است‌. براساس‌ آمار بانك‌ توسعه‌ اسلامی‌ این‌ كشور تا پایان‌ سال‌ 1998 میلادی‌ بالغ‌ بر 684 میلیون‌ دلار بدهی‌ خارجی‌ داشت‌.
تازه‌ترین‌ كمك‌ دریافتی‌ این‌ جمهوری‌ مربوط‌ اعتبار مالی‌ است‌ كه‌ از سوی‌ صندوق‌ بین‌المللی‌ توسعه‌ كشاورزی‌ (IFAD) به‌ دولت‌ باكو پرداخت‌ شد.
صندوق‌ بین‌المللی‌ توسعه‌ كشاورزی‌ در دسامبر سال‌ 2000 میلادی‌ تصمیم‌ گرفت‌ یك‌ اعتبار 25 میلیون‌ دلاری‌ در اختیار جمهوری‌ آذربایجان‌ قرار دهد. این‌ اعتبار به‌ منظور اجرای‌ طرح‌ توسعه‌ كشاورزی‌ در مناطق‌ كوهستانی‌ به‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ پرداخت‌ شد.
رقم‌ اولیه‌ این‌ اعتبار 9 میلیون‌ و یكصد هزار دلار اعلام‌ شده‌ است‌ و مابقی‌ این‌ وام‌ در سالهای‌ آینده‌ به‌ آذربایجان‌ پرداخت‌ می‌شود.
البته‌ صندوق‌ بین‌المللی‌ توسعه‌ كشاورزی‌ و بانك‌ جهانی‌ پیش‌ از این‌ نیز با تخصیص‌ یك‌ اعتبار 28 میلیون‌ دلاری‌، طرح‌ خصوصی‌ سازی‌ مؤسسات‌ كشاورزی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ را اجرا كرده‌ بودند.
این‌ صندوق‌ همچنین‌ موافقت‌ كرد كه‌ یك‌ وام‌ 160 هزار دلاری‌ بلاعوض‌ را در اختیار جمهوری‌ آذربایجان‌ و جمهوری‌ گرجستان‌ قرار دهد تا از طریق‌ آن‌ به‌ توسعه‌ امكانات‌ كشاورزی‌ خود بپردازند.
براساس‌ یك‌ توافق‌ دیگر صندوق‌ بین‌المللی‌ توسعه‌ كشاورزی‌ در سال‌ 2001 میلادی‌ حداقل‌ 400 هزار دلار كمك‌ بلاعوض‌ به‌ بخشهای‌ كشاورزی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ و گرجستان‌ خواهد پرداخت‌.
صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ در تازه‌ترین‌ اقدام‌ خود در مورد جمهوری‌ آذربایجان‌ طی‌ فوریه‌ سال‌ 2001 میلادی‌ خواستار تسریع‌ روند آزاد سازی‌ اقتصادی‌ و اصلاح‌ ساختار دولتی‌ و همچنین‌ اجرای‌ پیشنهادهای‌ این‌ صندوق‌ در جمهوری‌ مذكور شد.
رئیس‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ كه‌ از مواضع‌ صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ در مورد كشورش‌ حمایت‌ كرد، اخیراً ضمن‌ با اهمیت‌ خواندن‌ همكاریهای‌ بانك‌ جهانی‌ و صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ خواستار تداوم‌ این‌ همكاریها شد.
البته‌ توصیه‌های‌ صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ و بانك‌ جهانی‌ برای‌ تسریع‌ در روند آزادسازی‌ اقتصادی‌ و اصلاح‌ ساختار دولتی‌ آذربایجان‌ موجب‌ افزایش‌ بیكاری‌ و كاهش‌ تولیدات‌ داخلی‌ این‌ كشور شده‌ است‌.
براساس‌ آمار بانك‌ جهانی‌ و صندوق‌ بین‌المللی‌ پول‌ ، جمهوری‌ آذربایجان‌ تا ابتدای‌ سال‌ 2001 میلادی‌ حداقل‌ یك‌ میلیارد دلار وام‌ از این‌ دو منبع‌ دریافت‌ كرده‌ است‌.
واحد پول‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ «منات‌» نام‌ دارد و هر دلار آمریكا تقریباً با 4 هزار و 342 منات‌ آذربایجان‌ برابری‌ می‌كند (نرخ‌ برابری‌ ژانویه‌ 2000 میلادی‌). اسكناس‌های‌ 500 مناتی‌ منقوش‌ به‌ عكس‌ نظامی‌ گنجوی‌ (شاعر پارسی‌ زبان‌) است‌ و آذریها به‌ این‌ اسكناس‌ «بیرنظامی‌» می‌گویند.
همچنین‌ اسكناس‌ یكهزار مناتی‌ منقوش‌ به‌ عكس‌ محمد شاه‌ و اسكناس‌ ده‌ هزار مناتی‌ منقوش‌ به‌ عكس‌ شیروان‌ شاه‌ (از سلاطین‌ ادوار گذشته‌ آذربایجان‌) است‌. آذریها به‌ این‌ اسكناسها نیز به‌ ترتیب‌ «بیرممد» و «بیرشیروان‌» می‌گویند.

ه-) ویژگیهای‌ ارتباطی‌

سیستم‌ مخابراتی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ تركیبی‌ از تجهیزات‌ كهنه‌ اتحاد جماهیر شوروی‌ سابق‌ و تجهیزات‌ پیشرفته‌ای‌ است‌ كه‌ در سالهای‌ اخیر خریداری‌ شده‌ است‌.
هم‌ اكنون‌ بالغ‌ بر 720 هزار شماره‌ تلفن‌ ثابت‌ و 12 هزار شماره‌ تلفن‌ همراه‌ دراین‌ جمهوری‌ فعال‌ است‌. در ضمن‌ ساكنین‌ این‌ كشورامواج‌ 10 ایستگاه‌ رادیویی‌ (AM) ، 17 ایستگاه‌ رادیویی‌ (FM) و یك‌ ایستگاه‌ رادیویی‌ با طول‌ موج‌ كوتاه‌ را دریافت‌ می‌كنند. تلویزیون‌ دولتی‌ جمهوری‌ آذربایجان‌ تنها 2 شبكه‌ دارد كه‌ برنامه‌های‌ آن‌ بخش‌ وسیعی‌ از كشور را پوشش‌ می‌دهد. از سوی‌ دیگر نزدیك‌ به‌ 150 روزنامه‌ درجمهوری‌ آذربایجان‌ منتشر می‌شود كه‌ از میان‌ آنها می‌توان‌ به‌ آزادلیك‌، آذربایجان‌، كارگر باكویی‌، ادبیات‌، استقلال‌، حیات‌، كمونیست‌، جمهوری‌، صدای‌ وطن‌ و آئینه‌ اشاره‌ كرد.
براساس‌ جدیدترین‌ آمار (جولای‌ 2000 میلادی‌) در این‌ جمهوری‌ بالغ‌ بر 2200 كیلومتر خط‌ آهن‌، هزار كیلومتر جاده‌ اصلی‌ و فرعی‌، یكهزار و 130 كیلومتر لوله‌ انتقال‌ نفت‌ خام‌، 630 كیلومتر خطوط‌ انتقال‌ فرآورده‌های‌ نفتی‌، یكهزار و 240 كیلومتر لوله‌ انتقال‌ گاز طبیعی‌، یك‌ بندر مهم‌ تجاری‌ و صنعتی‌ (بندر تجاری‌ باكو) و 69 فرودگاه‌ بزرگ‌ و كوچك‌ وجود دارد كه‌ تنها 2 فرودگاه‌ از میان‌ آنها قابل‌ استفاده‌ هواپیماهای‌ پهن‌ پیكر است‌.





 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


نویسندگان:


ابر برچسبها:


نظرسنجی:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox